GÜNEYDOĞUDAN ÖYKÜLER 3-GERİDE KALANLAR
Ümit Yayıncılık
ISBN : 975-8572-09-1
1. Basım : Eylül 2001
Kapak Tasarım : Özlem Ölçer

ÖNSÖZ

Muhterem milletime şunu tavsiye ederim ki, sinesinde yetiştirerek başının üstüne kadar çıkaracağı adamların kanındaki, vicdanındaki öz cevheri, çok iyi incelemekdikkatinden, bir an vaz geçmesin!

Mustafa Kemal Atatürk / NUTUK
 

Geride Kalanlar; bakmak, görmek, duymak istemediklerimizin sadece küçük bir bölümüdür. Geride kaldığını hissedenlerin anılarından derlenen bu kitabı, Güneydoğu’dan arta kalanlar oluşturmuştur. Gaziler, şehit aileleri, doktorlar, hemşireler, pilotlar, bekleyenler, hiç gidemeyenler, hâlâ orada olanlar ve dönenlerin anılarından oluşan “Geride Kalanlar”, Güneydoğudan Öyküler dizisinin son kitabıdır. Ancak, yazar Güneydoğu’da yaşananların unutulmaya yüz tuttuğunu hissettiği an yazmaya devam etmek için ant içmiştir.

Bazı “çok büyük” ama “vicdanını şeytana satmış”, “yüreği çürümüş” “konu mankenleri”nin de dediği gibi; bu üç Güneydoğudan Öyküler kitabında, yazarın kaleminden -ne yazık ki- kan damlamaktadır. Zaten yazarın da tek amacı, kendisinin de bizzat şahit olduğu bu kanları, o “Büyük” yazarlara göstermek gibi basit bir gerekçeye dayanmaktadır. O kanların asıl sorumluları ise, gerçek katilleri aklamak için, ellerinde ibriklerle “Hazır ol”da bekleyenlerdir.

Bu gibi kişilerin, otuz bin insanın canına kıyılırken, on binlerce vücudu ve yüreği yaralı insan geride bırakılırken, “Tarafsızlık” maskesi ardında gizlenmeye çalıştıkları artık ortaya çıkmıştır. Bu “tarafsızlar” için kullanılacak birçok sıfat vardır. Tarafsızlığın terörizme taraf olmak anlamına geldiğini bilip umursamayanlar ise, bu sıfatlardan en ağırlarına layıktır. Aslında, sözlerinin veya yazdıklarının bir terör örgütüne neler kazandırdığının bilincinde olan bu gibiler, bugün gelinen tirajı-komik noktada “masum talepler” gibi görünen “hak edilmemiş talepler” için, kendilerine “Değer miydi?” sorusunu sormaktan neden korkmaktadırlar?

Asıl sorun, bu derece hayret edilecek sabra, bu kadar kültür zenginliğine sahip bu topraklardan; bu derece gözü dönmüş, ayakları hâlâ yere basmayan ve içinde bulunduğu coğrafyadan habersiz aydın kalabalığının çıkmasıdır.

Eski soğuk savaş döneminin ucube kural ve öğretileriyle bugünü değerlendirmeye çalışanların hezeyanları yüzünden Türk toplumunun acı çektiğini göremeyenler, en az bu durumun sorumlusu “entelektüeller” kadar kör, ya da bilinçli veya bilinçsiz “hizmetli”dirler.

Alt kimlik-üst kimlik analizinden yoksun, midelerinden bağlı oldukları ülkelerin borazanlığını yapmakla övünen, Devlet Güvenlik Mahkemesi önlerinde gevrek gevrek sırıtarak bekleşmeyi “aydın duruşu” sayan “Aydınlar Güruhu”nu, tarih hak ettiği yere oturtacaktır.

Soyut bir kavram olan "devlet”e küfretmenin, o devletin içinde yuvalanmış kifayetsiz, beceriksiz, haris menfaatçilerin tek tek üzerine gitmekten daha kolay olduğu için tercih edildiği apaçık ortadadır. Sahte “mertlik”le prim toplamaya çalışan bu zavallıların “cesaretleri” ancak soyut kavramlarla mücadele edebilecek kadardır.

Osmanlı’nın son dönemlerinde olduğu gibi, kendine Türk demekten utanıp, büyük bir “zeka ürünü” olan Türkiyeli kelimesini kullanmayı tercih eden; bu ülkede “Türkler ve Kürtler gibi sadece iki etnik grup bulunduğu” söylemini kullanmaktan bıkmayan bu ülkenin “aydını” ile halkı arasında, hiçbir ülkede olmadığı kadar derin bir uçurum bulunmaktadır.

Arabesk dinlemeyi, kırmızısı eksik sarı-yeşilli “restoran”larda lahmacun ve çiğ köfte yemeyi, -sanki ülkenin diğer bölgeleri çok iyi durumdaymış gibi- doğu insanının içler acısı durumunu anlatan kitaplar yazıp, filmler çevirmeyi entelektüellik sayan ve bunun rantını yemek için birbiriyle yarışanlar, Güneydoğu kültürünün tüm Türkiye’yi istila etmesine neden olmuştur.

Asıl merak konusu ise, Türkiye’yi sadece Güneydoğu Anadolu bölgesinden ibaretmiş gibi göstermeye çalışanların, o “hayranı oldukları” insanlara neden sadece kapıcı dairelerini layık görüp, aşağılamaya çalıştıklarıdır.

“Hak verilmez, alınır”... Taşeron terör örgütü PKK, tüm ülkeyi kan gölüne çevirirken her şeyi yüzüne gözüne bulaştırmış ve bu hakkı alamamıştır. Bu kadar beceriksizce verilen bu zavallı “mücadele” hak ettiği sonu bulmuştur. Böyle bir rezalete imza atmış olanlar ve onların destekçilerinin, hak talep etmeye devam edebilecek küstahlığa sahip olmaları, bu gibilerin hâlâ akıllanmadığını göstermektedir.

Birilerine özerklik ya da herhangi bir fazladan hak verilmesi söz konusu olsa bile, bunu en çok kimin hak ettiği; üzerinde PKK gibi kanlı bir örgütün lekesi bulunanların hak taleplerinin “pişkinlikten” öteye bir anlam ifade etmediği, aslında herkes tarafından gayet iyi bilinmektedir. Ancak, bazıları PKK gibi iyi organize olmuş bir katliam örgütüne destek verirken, Türkiye’deki kültür zenginliğinin korunması idealine nasıl büyük bir sekte vurulduğu gerçeğini de bir türlü görememektedir.

Tüm bu yaşananların en büyük sorumlusu arandığında ise karşımıza hep aynı kitle çıkmaktadır: Ne yazık ki, bu ülke insanlarına asla layık olamayan; oy avcılığı yaparak kişisel menfaatleri için sahip olduğu her varlığı isteyen herkese satabilecek derecede düşkün, yoktan varolan bir ülkeyi bu kadar kısa sürede bu hale getirebilecek kadar yeteneksiz, hiçbir sözlükte karşılığı bulunamayacak kadar pişkin ve yüzsüz, kendi insanlarının kanı ve canı üzerinde her türlü oyunu oynayabilecek kadar açgözlü, istisnalar dışında, aynı tornadan çıkmış gibi benzer özelliklere sahip bu gruplar, kendileri dışında hiçbir alternatife izin verdirtmeyen bir sistemi utanmadan sürdürebilmektedirler.

Türkiye’nin zaman kaybına neden olanların karşısındaki tek güç, yine, Türk halkının o inanılmaz sabrıdır. Tarihin ancak onu yazanlar tarafından yaratıldığı; adaletin de sadece güçlü olanın yanında olduğu hatırlandıkça; Türkiye, hak edene hak ettiği cevabı er geç verecektir.

Hakan EVRENSEL
ANKARA-2001
 

SÜRVEYAN HEKİM

 

"Doktordan satılık araba" diye ilan verirler, çok doğru aslında. Ne o arabayı kullanacak vakit bulursunuz, ne de düzenli bir hayatınız olur. Hele bir de cerrahsanız, o uyku denen tatlı şeyle bir türlü buluşamazsınız. Ben de Güneydoğu’da görev yaparken hem uykudan, hem de arabamdan mahrum kaldım. Zaten kullanmaya vakit bulsak bile, sokaklar öyle rahat rahat gezilebilecek güvenlikte değildi o zamanlar. Gece gündüz hastanedeydik, oturmaya bile vakit bulamazdık. Hem gidecek yer olmadığından, hem yatan yaralıları uzun süre bırakmak istemediğimizden, hem de her an yeni yaralıların gelebileceğini bildiğimizden. Ama bazen, canımız çeker, "Gidip lokantada bir şeyler atıştıralım" derdik. O bile kursağımızda kalırdı. Daha yolda, üzerimizden bir helikopterin hızla geçtiğini görür, dayanamaz, hemen U dönüşü ile acil servise kendimizi zor atardık... Ya da yemeğin tam ortasında, en lezzetli yerinde telsiz anonsu ile lokmalar boğazımızda düğümlenirken koşuşturmaya başlardık. Kaybedeceğimiz her bir saniyenin bile ne kadar değerli olduğunu bilir, böyle zamanlarda yerimizde duramazdık. Mesleğimin en heyecanlı, en hareketli yıllarını ben orada yaşadım.

Bir ramazan akşamıydı. İftara hazırlanıyorduk. Sofra başında dakikaları sayarken o malum haber geldi. Ortopedist olarak ben vardım masada. Bir plastik cerrah arkadaşım, bir genel cerrah, bir kalp-damar cerrahı ve bir de psikiyatrist. Yine ağzımızda lokmalar hastanenin yolunu tuttuk.

Bir yaralının ne şekilde geleceğini bilemezsiniz. Eğer yüzü dağılmışsa plastik cerrah, kemiklerde bir sorun varsa ben, damarlarda ya da kalpte hasar varsa kalp-damar cerrahı arkadaşım ve karın boşluğu yara almışsa da genel cerrahın bulunması zorunluydu. Eğer yarayı başından almışsa, maalesef hastaneye ulaştığında yapılacak bir şey kalmamış oluyordu. Psikiyatrist arkadaşım ise bilinci açık olanları sakinleştirmek için, ya da "Belki ben de bir şeyler yapabilirim" düşüncesiyle gruptan ayrılmazdı. Bu ekiple ilk anda her şeye müdahale edebiliyorduk.

Hastaneye geldik ve beklemeye başladık. Bir yandan ağzımıza bir şeyler tıkıştırmaya devam ediyorduk. Bir süre sonra "Daha yaralı alınamadı. Beklemeye devam edin" haberi geldi. Çatışmanın sürdüğünü ve yaralının teröristlerle askerler arasında kaldığını, bu nedenle henüz ulaşılamadığını bildirdiler. Böyle durumlarda, sizi en çok etkileyen, çok basit bir tedavi ile kurtarılabilecekken, bir insanın orada, oracıkta kan kaybından, ya da daha basit bir nedenden hayatını kaybetmesidir. Çaresizlikten kahrolur insan... Ne yapacağını şaşırır... Ortalıkta dolaşır durursunuz. Gece saat 10’a doğru bir telefon daha geldi. Komuta merkezinden arayan binbaşıyı tanıyordum: "Yaralıyı kurtarmak için Özel Kuvvetler bir operasyon düzenleyecek. Doktor olarak sizin gelmenizi istiyoruz. Ama durum biraz riskli, çatışma devam ediyor. Yani bunu teklif ediyoruz ama kararı size bırakıyoruz" dedi. Tereddüt ettiğimi dahi hatırlamıyorum: "Hemen gönder sen aracı. Plastik cerrahla birlikte iki kişiyiz" dedim. Karşımdaki ses: "Çok sağolun çocuklar!.. Yaralının durumu kötüleşiyor" dedi. İyi hatırlıyorum, helikopterlerin gece görüş dürbünleri yeni gelmişti o yıl. Yani ilk gece operasyonlarından birisiydi bu. Koşarak odamıza gittik. Hazırlıklarımızı yaptık. Diğer cerrah arkadaşım silahlara meraklıydı. "Ben tabancamı da alayım mı?" diye sordu. İlk anda aklıma gelmemişti. Doğrudan çatışmanın ortasına gidiyorduk. "Tabancayla biz ne yapacağız kardeşim?" dedim. "Ancak kendimize yeter."

– Ben de o yüzden istiyorum. Heriflerin eline düşmemek için sıkarız birer tane kafaya.

On dakika sonra bizi ciple aldılar. Kalkışa hazır olan Skorsky helikopterin içine girip oturduğumuzda işin ciddiyetini anlamaya başlamıştım. Arkadaşımın ilk tepkisi ise, özel harekât personelinin ellerindeki son model M-16 tüfekleri bana gösterip; "Silahımdan utanıyorum" olmuştu. Gergindik. Ama gülümsüyorduk. Başlarında kara bereler, gece görüş dürbünleri ellerinde, silahları ile bir savaş filminin karesinden çıkıp gelmiş gibiydiler. Onların hayatları buydu. Helikopter havalandığında "Abi, hoşgeldiniz... Helal olsun size" diye tek tek tebrik ettiler. Bir süre sonra her ikimize de birer kulaklık verdiler. Konuşan pilottu:

– Hoş geldiniz. Yaklaşınca arkadaşlar size haber verecekler. Ben tamam dediğim anda aşağı ineceksiniz. Geri dönüş için tam bir dakikanız var. Hiç kimse için bir daha geri dönemem. Bunu ekipteki herkes bilir. Siz de aklınızdan çıkarmayın. Allah yardımcınız olsun.

Plastik cerrahla göz göze geldik. Her şey gerçekti. Pencereden aşağıdaki köylerin ışıklarını ve önümdeki yüzleri maskeyle kapatılmış insanları seyrederken "Demek böyle oluyormuş" dedim kendi kendime. Bir saatten fazla bir uçuştan sonra, pilot iniş bölgesine yaklaştığımızı haber vermişti. Kulağımızdaki kulaklıktan pilotun yerdekilerle yaptığı konuşmaları dinleyebiliyorduk. Belki de pilotumuz bunu özel olarak sağlamıştı. "Doktor getiriyoruz!" denildiğinde aşağıdakilerin çığlıklarını duymamızı özellikle istemişti. O an dünya üzerinde bulunmak istediğim tek yerin, o helikopterin içi olduğunu anlamıştım.

Helikopter alçaldıkça silah sesleri daha da yaklaşıyordu. Maskeli tim personeli yavaşça kapılara yanaştılar. Elleriyle bir yerleri işaret ediyorlar ve sürekli pilotla konuşuyorlardı. Hızla kapıyı açtıklarında içeri keskin bir soğuk dolmuştu. Açık kapıdan hâlâ çok yüksekte olduğumuzu görmüştüm. İkisi yarı bellerine kadar dışarı sarkmışlardı. İçlerinden biri, eliyle bekleyin işareti yapıyordu. Alçaldık... Alçaldık... Ve birden iki kişi kendini aşağı bırakıverdi. Askerlerden biri işaretle bizi kapının yanına çağırdı ve "Şimdi!.." diye bağırınca biz de kendimizi boşluğa bırakıverdik. Aşağıya bakmaya bile fırsat bulamamıştım. Nereye, ne kadar mesafeden düşeceğimi bilmiyordum. Dizlerime kadar karın içine saplandığımda, bizden önce atlayanların önümüzde sürünerek ilerdeki bir karaltıya doğru ilerlediğini gördüm. Arkama döndüm. O dev cüsseli helikopterin kardan bir karış yukarıda, havada asılı bir halde durduğunu fark ettim. Kuyruk tarafına baktığımda ise gözlerim fal taşı gibi açılmıştı... O manzara karşısında "Biz bu çocuğu kurtarmak zorundayız" dedim kendi kendime. Biz de karlar içinde sürünen iki kişiyi takip etmeye başladık. Bir dakikayı aştık mı bilemiyorum ama yaralıyı ve onu kurtarmak için geldiği sırada vurulan iki askeri daha, gecenin o karanlığında ve o karın içinde, helikopterin yanına kadar getirmeyi başarmıştık.

Biner binmez, kapıları kapatamadan hızla havalandık. Yanımdaki cerrah arkadaşıma dönüp: "Bir manzara gördüm ki, bizim bu çocuğu hastaneye kadar yaşatmamız farz oldu. Şimdi sorma, varınca anlatırım" dedim. İlk yaralının durumu ciddiydi. Boynundan, çenesinin altından vurulmuştu. Gırtlak kısmı paramparçaydı. Bir türlü tansiyonunu alamıyorduk. Sadece ölüm anını anlayabileceğimiz, o, gözbebeklerinin büyümesi gerçekleşmemişti. Bir de çok cılız bir şekilde kalp atışı devam ediyordu, o kadar. O soğukta yaralının metabolizması yavaşlamıştı. Fiziksel ölüm gerçekleşmemişti. Küçücük bir ampul ışığı altında havaalanına, oradan da ambulansla hastaneye kadar, dizlerimizin üzerinde o çocuğu yaşatmak için savaş verdik. Tim personelinin bacakları arasında, o daracık yerde, arkadaşımla, değişe değişe kalp masajı yaptık, boğazından tüp atmaya çalıştık, nefes verdik, nabız dinledik.

Farzı yerine getirmeyi başardık, ama o askeri ancak on iki gün yaşatabildik. Plastik cerrahı arkadaşım, "Neydi bana söyleyeceğin?" diye sorup da, anlattıklarımı dinleyince yüzü bembeyaz kesilmişti. O gece helikopterimizin kuyruğu dahil tüm arka kısmı, bir uçurum boşluğunun üzerindeydi. Atladığımız yerden birkaç metre gerisi derin bir yardı. Bunu görmüştüm. Ama daha sonra, can ciğer arkadaş olduğum özel kuvvetler personelinin anlattıklarını duyunca da, benim yüzüm bembeyaz olmuştu: O gece biz sürünürken, teröristlerle aramızdaki mesafe elli metre kadarmış. Ve telsizlerden öğrendiklerine göre, bizi silahlı Kobra helikopteri sandıkları için başlarını çıkartmamışlar. Bir Skorsky’nin gecenin bir yarısı oraya kadar gelebileceğine hiç ihtimal vermemişler. "Anlasalardı ne olurdu?" diye sorduğumda; "Boşver be abi, hadi yemeğimizi yiyelim" dediler.

O gece yemekte, acıyı, hüznü, kahkahayı, umudu, anılarımızı paylaştık o çocuklarla. Allah’tan yaralı gelmedi de, gece yarısına kadar süren sohbetimiz bozulmadı. Ama bir başka gece, yine bir başka sohbetin tam ortasında bir haber geldi. Sanıyorum gece yarısı, saat bir civarıydı. Karargâhtan telefonla aradılar. "Yaralı var, hazırlıklarınızı yapın. Araçlar yolda" dediler. Telefonun ahizesini koyup diğer doktorlara döndüğümde, hepsini ayakta bana bakarken buldum. Hiçbir şey söylememe gerek kalmamıştı. Yüzümdeki ifadeyi görür görmez, bir anda dinlenme odası boşalıvermiş, birkaç dakika içinde hastanede koşuşturmaca başlamıştı. Ellerimi yıkayıp acil servisin önünde beklemeye başlamıştım. Yarım saat sonra, ambulans hastanenin ana kapısından içeri girdi. Önünde ve arkasında ikişer Land Rover cip vardı.

İçinden iki yaralı çıktı. Arkadaşları, araçlarına roket isabet ettiğini söyledi. Durumları çok ağır değildi. Zaten kan kaybı, ilk müdahale ile büyük ölçüde durdurulmuştu. Bilinçleri de açıktı. Hemen muayeneye başladım. Her ikisinin de yüzü ve vücudunun diğer bölgeleri kesiklerle doluydu. Atılan roketin, aracın içinde dolaştığını söylediler. Birinin iki bacağında da derin yaralar ve kırıklar vardı. Sol bacaktaki yara daha büyük ve açıktı. Kırık vardı. Elimle kontrol ettiğimde sağ bacağın da rahatlıkla katlandığını gördüm. Diz kapağının hemen üstündeki yarayı elimle yokladığımda içerde büyükçe bir metalin bulunduğunu fark etmiştim. "Her iki bacağa da film çektirin" dedim. Filmleri beklerken, sonu ölümle bitme ihtimali olan bir vaka ile karşı karşıya olmadığımız için seviniyorduk. Rahatlamıştık.

Filmler geldiğinde hep birlikte ışıklı panonun önüne yığıldık. Sahiden de sağ bacağın yan tarafında büyük bir şey duruyordu. Ampul dibi gibi, yumru bir metal parçaydı bu. Herkes birbirine baktı. "Bu ne ya?" dedi içimizden birisi. Vücuda saplanıp kalmış büyüklü küçüklü onca parça görmüştüm. Ama bu biraz farklıydı. Ve bacağın içinde ters duruyordu. Nasıl çıkarta-bileceğimizi tartışmaya başlamıştık. "İlk önce ne olduğunu bir anlayalım" dedim. Hastanenin idare amirini aradım. "Bir yaralımız var. Görmen lazım. Bakar mısın?" dedim. Birkaç dakika içinde acil servise girdiğinde biz hâlâ o parça üzerinde konuşuyorduk. "Bu ne böyle?" diye sorup, panoyu gösterdim. Filmi eline aldı, yüzüne yaklaştırdı, uzaklaştırdı. O da şaşırmıştı. Ağzından çıkacak kelimeleri bekliyorduk. Sonra bize dönüp "Vallahi hiçbir fikrim yok" dedi. "Ama, bir fünye parçası falan olabilir."

Anlamamıştık. Ters bir şeylerin olduğunu hissediyordum. Yaralıyı getiren konvoyun komutanından ve yaralılardan olayın ayrıntılarını öğrenmeye karar verdim. Pusuya düşmüşlerdi. Teröristler yolu kazmışlar, zırhlı araçla yolda giderlerken, yavaşlamak zorunda kalmışlardı. Kum yığınının arkasına saklanan adamlardan biri elindeki roketi beş metre mesafeden zırhlı aracın camından içeri göndermişti. Konvoy komutanının sözleriyle her şey netleşiyordu aslında:

– Hocam, roket çalışmamış. Eğer patlasaydı, ordan kimse sağ çıkmazdı.

– İyi de aslanım. Bu yaralar?

– Kısa mesafeden atıldığı için, vurmanın verdiği etkiyle camı paramparça etmiş. Ben gördüm aracı. İçerde de bir sürü çelik parçayı kaldırmış.

– Yani şimdi bu ne aslanım, sen bana onu söyle...

Konvoy komutanı üsteğmen de filme uzun uzun baktı ve yine net bir yanıt veremedi: "Valla hocam, bir şey söyleyemem. Bir sürveyan bulsanız." Üsteğmen, çevremdekilerden birinin "O ne ki?" sorusunu yanıtlarken, ben orduevinin yolunu tutmuştum. Karargâhla yapılan telefon görüşmeleri sonunda, gecenin saat ikisine doğru sürveyan astsubayın yattığı odayı bulduk. Patlamamış mühimmatların imha edilmesinden sorumlu olan patlayıcı uzmanı astsubayı uyandırmak hiç de kolay olmadı. Nerdeyse kapısını kıracaktık. Onun dışında, kattaki herkes uyanmıştı. Zavallı adam kapıyı açtığında uykulu gözlerle bana bakıyordu. Kendimi tanıttım. "Sizi tanıyorum komutanım. Hayırdır bu saatte?" dedi. Yardımına ihtiyacımız olduğunu söyledim. Işığı açtı, beni içeri aldı. Yatağına oturduk birlikte. Elimdeki filmi lambaya doğru tutup sordum:

– Bu ne kardeşim?

– Komutanım bu ne ki?

– Kardeşim ben sana soruyorum...

– Komutanım, bir saniye yüzümü yıkayıp geliyorum.

Endişeliydim. Tahmin ediyor ama gerçeği duymak istemiyordum. Durup durup elimdeki filme bakıyordum. Tekrar tekrar o parçayı inceliyor, kemiğe ne kadar mesafede olduğuna bakıyor, girişi nereden yaparsam rahatlıkla çıkarabileceğimi düşünüyordum. Yüzünü kurulamadan yanıma geldi, filmi tekrar eline aldı. Tavana doğru tuttu. Parçanın sağına soluna baktı. Filmi ters çevirdi, yine baktı.

– Komutanım, bu nasıl olmuş?

– Zırhlıya roket atmışlar.

– Yakından mı ?

– Beş metreden dediler. Nerden anladın?

– Komutanım, bu vatandaş sağ mı?

– Durumunda pek bir şey yok. Sol ayak daha kötü ama ben bu parçayı anlamadım. Düzeltecez işte.

– Komutanım bu vatandaş nerde şimdi?

– Acilde...

– Komutanım sıkı durun. Bu Rus yapımı RPG-7 roketinin fünyesi.

– Eee?..

– E’si komutanım, bu fünye patlamamış.

– Nasıl olur bu ya?

– Bu alet belirli bir mesafeden önce infilak etmez. Bir süre uçması lazım havada... Ne yapmayı düşünüyorsun komutanım?

– Bilmiyorum... Sence ne zaman patlayabilir?

– Artık roketin içinde değil. Uçmaya falan da ihtiyacı yok. Yani canı ne zaman isterse. Belki patlamıştır bile...

Sürekli gülümseyen bir yüzü vardı. Filme bakarken öyle rahatça söylemişti ki bu sözleri.. Korktuğum çıkmıştı. Acil servisteki yaralının bacağında patlamamış bir fünye vardı. "Hadi canım kardeşim, sen de gel benimle" dedim. Giyinirken hiç konuşmadık. Olayı kavradığı anda uykusu açılıvermişti. Aslında neşe küpü bir adam olduğunu anlamıştım. Sürekli gülümseyen bir imha uzmanıyla, hastaneye doğru âdeta koşuyorduk. Ben yaralımı, ameliyatı düşünüyordum. Bir de o ana kadar patlamamış olmasını umut ediyordum. O ise, başına gelmiş buna benzer olayları anlatıyordu. Hasta ziyaretinde ölümden bahseden münasebetsiz ziyaretçiler gibiydi:

– Komutanım valla, adamda da ne şans varmış ya... Aslında bırakacaksın orda, hatıra kalsın diye... Hani siz öyle yapıyorsunuz ya...

Bu esprinin hoşuma gitmediğini anlamış olacak ki, konuyu değiştirmeye çalıştı; ama nafile:

– Oluyor işte bizim meslekte komutanım... Bir keresinde, Trakya’daydım ben o zaman. Gündüzden atış yapılmış. Bizi çağırdılar. Dediler ki, patlamayan bir mermi var. O gün başka yerdeydik. Gidemedik. Ama birlik komutanı tüm tedbirleri aldırmış. Merminin yanına bir flama dikmiş, başına da nöbetçi koymuş. Bir de krokisini yapmış. İşte efendim, ağacın kaç metre kuzeyinde, burnu nereye bakıyor falan, görüyorsun öyle krokide. Keşke herkes böyle yapsa, değil mi komutanım...

Duyuyordum ama dinleyemiyordum. Aklım tamamen fünyeli bacaktaydı.

– Neyse komutanım?... Sonra, biz ertesi gün gittik oraya. Elimizde kroki. Bir baktım; merminin yeri değişmiş. Dedim ki; komutanım, bunu oynatmışlar. Mermi de havan mermisi ha... Aman bir kıyamet koptu. Sabaha kadarki tüm nöbetçileri dizdik yan yana. Tek tek soruyoruz. İçlerinden biri çıktı sonunda. Ne dese beğenirsin komutanım. "Komutanım, boşuna dert ediyonuz. O mermi patlamaz" dedi. Beyefendi ne yapmış biliyor musun komutanım? Flama rüzgârdan yıkılmış gecenin bir yarısı, etrafta o karanlıkta taş bulamayınca da, flamayı patlamamış havan mermisi ile çakmış toprağa. Bir de üstüne üstlük "Ben böyle yaptım bir şey olmadı, korkmayın o mermi patlamaz" diyor.

Kahkahayla gülüyordu. Bende pek gülecek hal yoktu. "Ama komutanım ben havan mermisini patlatınca, o askerin yüzünü görmenizi isterdim" sözlerinin ardından konumuza döndüm:

– Bak kardeşim, ben şimdi eğer çıkartmak istersem?.. Neler patlatır bunu?

– Her şey komutanım... Ameliyatta kullanacağınız tüm elektrikli aletler. Pensler... Makaslar... Her şey... Komutanım, dedim ya, patlamamış bir fünye bu. Aslına bakarsanız, bacağını oynattığında bile olabilir. Ama hiçbir şey de olmayabilir. Ama benden size bir tavsiye. Biz genellikle, hep infilak edecekmiş gibi bakarız bu gibi durumlarda. Yani siz de öyle düşünseniz iyi olur.

Bu rahatlığı sinirimi bozuyordu. Kendimi soğukkanlı biri olarak bilirdim. Çevremde de öyle tanınırdım. Ama böyle bir olayla ilk kez karşılaşıyordum. Acil servisten içeri girdiğimizde tüm meraklı gözler üzerimizdeydi. Doktorlardan biri "Neymiş abi?" diye sordu. Filmi tekrar ışıklı panoya astım. "Fünyeymiş" dedim. Sürveyan, diğer doktorlara ve hemşirelere durumu anlatırken, ben filmi bilmem kaçıncı kez inceliyordum. İşin içinden nasıl çıkacağımı düşünüyordum.

Her kafadan bir ses çıkıyordu. Biri "Abi Ankara’ya gönderelim" dedi. İki yıl içinde yüzlerce ameliyat yapmıştım. İster istemez, harp cerrahisi dendiğinde akla gelen birkaç isimden biri olmuştum. Kalkıp da bu vakayı "Ben çıkartamadım, sen çıkart!" diye hocama gönderemezdim. Bu, insanlığa da, hekimlik kurallarına da sığmazdı... Kaldı ki, böyle bir hastayı hiçbir uçak almazdı. Ya da, bacağında patlamaya hazır fünye taşıyan bir yaralıyı ambulansla, o kadar uzak bir yoldan Ankara’ya göndermek mümkün değildi. Yıllarca tıp eğitimi almıştım. Böyle bir olayı ne kitaplarda okumuş, ne de duymuştum. Acil servisin ortasında, kendi aramızda bunları konuşuyorduk.

– Amerika’da olsa, adam bunu üstünden böyle ampüte eder, hiç kendini de riske etmez. Ampüte eder, iş biter.

Bunu söyler söylemez, doktor arkadaşlardan biri beni destekledi.

– Biz de ampüte edelim abi. Yani eğer şey olursa, astsubay arkadaş sonucun pek iyi olmayacağını söylüyor, biliyorsun.

Bu sözler üzerine, bir süredir bizi dinleyen yaralının, inlemelerinin arasında uzandığı yerden bize seslendiğini duyduk.

– Komutanım, n’olur bacağımı kesmeyin.

Her şeyi biliyordu. Bacağında patlamamış bir fünye taşıdığını o da öğrenmişti. Bu sözler durumumuzu daha da zorlaştırıyordu. Korkmuyordum ama tedirgindim. Hepimizin hayatı tehlikeye girebilirdi. Hatta o anda bile risk altındaydık. Yanımızdaki subaylardan biri yavaşça yaralının başucuna gitti. Kulağına eğildi. Saçlarını okşadı. Bir şeyler söyledi. Geri döndüğünde röntgen filmine bakıyor, hâlâ düşünüyorduk. Yaralı çocuğun sesiyle irkildim.

– Tamam komutanım, siz ne yaparsanız yapın...

– Ne söyledin sen ona?

– Ameliyatı senin yapacağını söyledim. Seni tanıyormuş...

Yaralının yanına gittim. Gözlerini gözlerime dikti:

– Ben sizi çok duydum komutanım. Tamam. Siz ne yaparsanız yapın! Kesin gitsin!..

– Bak koçum; sen de bunu kalkıp Sarayburnu’nda dolaşırken almadın yani. Kaderimiz burda birleşti işte, ne yapalım yani?

– Kaderimiz beraber, burda mı komutanım? O zaman siz nasıl isterseniz, öyle olsun.

Canla başla çalışıyordum. Yaptığımız ameliyatların, kurtardığımız hayatların haberlerinin hızla yayıldığını biliyordum. Bölgede tanındığımı, sevildiğimi biliyor, bundan gurur da duyuyordum. Ama sahip olduğum bu ünün beni bu derece sorumluluk altına sokabileceğini hiç tahmin etmemiştim. Bilmem hangi birlikten geliyor ve beni tanıyordu. Bana güveniyordu. Bacağını kessem de buna razı olacaktı. Ne yapabilirdim ki artık?

Aslında riskimiz o sırada tahmin ettiğimizden çok daha büyüktü. O serseri fünye, çıkartırken infilak edebilirdi. Hiç de ağır sayılamayacak bir yaralımı kaybedebilirdim. Bacağın üzerine eğilmiş çalışırken, fünyeye en yakın olan ben de anında, oracıkta parça parça olabilirdim. Hemşireler, teknisyenler ölebilirdi... Ameliyathane elden çıkabilirdi. Ve arkamdan "İşgüzara bak. Ne gereği vardı? Kesseydi kurtarsaydı!" denirdi. Bunları biliyordum, ama düşünmek istemiyordum. Sonunda o çocuğun omuzlarıma yüklediği sorumluluk ve o havayla ameliyata girmeye karar verdim.

Az sonra hava aydınlanacaktı. Patlamamış ve patlamaya hazır bir fünyeyi, saplandığı bacaktan çıkaracaktım. Aslında sol bacak daha fazla hasar görmüştü. Ama o hiç umurumda bile değildi. "Nasıl olsa hallederim..." diyordum. Önce ameliyata girecek personeli belirledik. Sürveyan astsubaya da eldiven verdik, önlük giydirdik. Bir teknisyen, bir hemşire, ben ve sürveyan astsubayımız; tıp tarihinde belki de hiç yaşanmamış, ya da çok ender karşılaşılmış bir olayın tanıkları, hatta kahramanları olacaktık. Sakindim, ama hepimiz olayın ciddiyetinin farkındaydık. Hastayı operasyona hazırladık, uyuttuk ve bacağın karşısına geçtim. Röntgen filmlerini tekrar tekrar inceledim. Sinirleri zedelediğim anda ameliyatın hiçbir anlamı olmayacağını da biliyordum. Nereye kadar bıçak kullanabileceğimi iyice hesapladım. Sonrasını ellerimle halledecektim.

Sanıyorum ömrümüzden birkaç yıl gitmiştir o ameliyatta. Hele ben fünyeye yaklaştıkça yanımdaki teknisyenin "Hocam tamam, yavaş!..", "Hocam yeter!..", "Bak orda işte!..", "Hadi çıkar artık şunu hocam!.." diye titreyen sesini hiç unutamam. Başımı kaldırıp dik dik baktıkça; "Tamam hocam ben bir şey demedim. Siz devam edin" diyordu. Sürveyan astsubayımız ise biraz geride, hayatında ilk kez açılmış bir bacak gördüğü için, pek iyi durumda değildi. Ara sıra bakışlarını tavana dikiyor, yüzünü ekşitiyordu. O, fünyeden çok kaslar, damarlar ve kemiklerle ilgileniyordu: "Ya komutanım, bu kemikler bu kadar beyaz mı olur?", "Amanin, o damar mı? Komutanım kanıyor baksanıza!...", "Komutanım, sizin işiniz de amma zormuş valla..."

Hayatı patlamamış bombaları, mermileri, mühimmatları patlatmakla geçen ve sürekli gülümseyen bir astsubay, bana "Sizin işiniz de amma zormuş!" diyordu. Ona cevap verecek durumda değildim. Elimdeki metal parçaları bıraktığım anda nefesler tutulmuştu. Sağ elimle kas dokusunun arasından yavaş yavaş fünyeye ulaştım. Parmaklarımla ittire ittire, iyice açılmış yaranın ağzına getirdim. Hemşirenin ve teknisyenin gözleri büyümüştü. Son bir parmak darbesi ile fünye açığa çıkıvermişti. Sürveyan astsubaya seslendim:

– Gel bakalım, al şu bebeği...

– Doğurttunuz mu komutanım?

– Hıı, doğurttuk. Gel de al şunu artık.

Zavallı sürveyan karşıma geçti. Gözü fünyeden çok kas ve kemiklerdeydi.

– Ya ben bu kanlı şeyi nasıl alacam komutanım? Siz şey etseniz...

– Şunu alır mısın şuradan?..

– Sportmen çocukmuş değil mi komutanım? Kaslara bak...

Sağ elini uzattı, hiçbir yere dokunmamaya çalışarak fünyeyi iki parmağının ucu ile tuttu, çekti. Ama çıkaramadı.

– Komutanım, daha çıkmıyor bu... Yapmayın komutanım, ben kötü oluyorum, böyle etlerin kemiklerin arasında...

– Tamam yavaş ol, sen çekmeye devam et. Ben ittiriyorum alttan.

İkinci denemede başarmıştık. Astsubayın gözleri fünye elindeyken bile, hâlâ açık bacaktaydı:

– Komutanım, nasıl dikeceksiniz şimdi bunu?

– Allah’ını seversen, götürür müsün şu lanet şeyi buradan?

– Tamam, tamam gidiyoruz... Komutanım aslında bir fotoğrafını çektirseydik...

Dediği gibi de yaptık. Beş dakika kadar kendimize gelmemiz için iyi bir fırsat oldu. Sonra imha ettiler. Ertesi gün sürveyan astsubayı teşekkür etmek için aradım. Fünyenin patlayıp patlamadığını sorduğumda, yine aynı şekilde cevap vermişti:

– Keşke siz de gelseydiniz komutanım. Valla yüzünüzü görmek isterdim, infilak ettiğinde...

– İstemez koçum, kalsın.

– Komutanım size bir şey söyleyim mi, size artık bir sıfat daha eklemeleri lazım.

– Neymiş o?

– Sürveyan Hekim demeleri lazım size...

Ertesi sabah koğuşuna gittiğimde, bacağından patlamamış fünye çıkarttığım yaralım mışıl mışıl uyuyordu. Dosyasını incelerken gözleri aralandı. "Büyük tehlikeler atlattık koçum" dedim. "Sağ olun komutanım..." dedi. Bitkindi... Başını tavana dikti:.. Sonra kendini toplayıp sordu:

– Yürüyebilecek miyim?

– Yürüyeceksin aslanım.

Sonra o da, biz de görevimize döndük. Bu olayın üzerinden üç dört ay geçmişti. Ciddi bir trafik kazası geçirdikten sonra gittiğim fizik tedavide kaderimiz yine kesişti bacağından patlamamış fünye çıkarttığım o çocukla. İkimizin de başında birer uzman, avazımız çıktığı kadar bağırıyorduk. Ve o kendi acısından çok, benim için endişeleniyordu:

– N’olur hocamı bağırtmayın, Allah’ınızı severseniz biraz yavaş olun.